Chemische waterkwaliteit

Nutriënten (voedingsstoffen voor planten, veelal stikstof en fosfaat)

Stikstof en fosfaat zijn belangrijke voedingsstoffen voor planten, maar teveel stikstof en vooral fosfaat kan juist weer problemen opleveren. Algemene soorten gaan overheersen ten koste van meer bijzondere soorten en algen en wieren reageren sterk op extra fosfaat. Ook wordt de macrofaunagemeenschap op sommige plaatsen beperkt door voedselrijke omstandigheden. Verhoogde sulfaatgehalten kunnen leiden tot het vrijkomen van fosfaat. Dit gebeurt vooral in de sliblaag bij zuurstofloze omstandigheden.

Stikstof: Over het algemeen geldt dat stikstofconcentraties voldoen aan de normen. Tussen 2008 en 2011 zijn bij de Oude Rijn en Didamse wetering dalende trends waargenomen, bij de overige wateren waren de concentraties stabiel. In de Didamse wetering en vooral de Wehlse beek zijn in 2013 te hoge stikstofconcentraties aangetoond.

Belangrijke stikstofbronnen zijn landbouw en overstorten met huishoudelijk afvalwater en depositie. Naast directe lozingen vindt er ook nalevering plaats via het grondwater. Uit onderzoek is gebleken dat RWZI (rioolwaterzuivering) Wehl alleen leidt tot een normoverschrijding van ammonium (NH4).

Fosfaat: De belangrijkste fosfaatbronnen in het oppervlaktewater zijn uitspoeling van mest, RWZI-effluent (het in de rioolwaterzuiveringsinstallatie gezuiverde water dat geloosd wordt op oppervlaktewater) en rioolwateroverstorten. Tussen 2008 en 2011 zijn dalende of stabiel lage gehalten waargenomen. Ook in 2013 voldeden de wateren aan de KRW-eisen.

Sulfaat: Op veel plaatsen binnen WRIJ (Waterschap Rijn en IJssel) en dus ook het beheersgebied Liemers Veluwe zijn sulfaatgehalten hoog. De Zevenaarse Wetering is de enige in het hele WRIJ beheersgebied waar het sulfaatgehalte onder de norm ligt.

Prioritaire stoffen (lijst van stoffen die door de EU zijn aangemerkt als schadelijk voor het milieu)

Benzo(ghi)peryleen/indenopyreen is in alle waterlichamen in te hoge concentraties aanwezig. Waarschijnlijk zijn de belangrijkste bronnen van deze PAK (poly aromatische koolwaterstoffen, vaak kankerverwekkende teerachtige producten)’s: industrie, verbranding van vaste brandstoffen en verkeer. Bestrijdingsmiddelen (metolachloor en imidacloprid) vormen nog geen probleem binnen het beheersgebied Liemers Veluwe. Wel is aandacht voor deze stoffen omdat het aantal normoverschrijdingen in noordoost Nederland toeneemt.

Specifieke verontreinigende stoffen

Uit de groep ‘specifieke verontreinigende stoffen’ komen alleen koper en ammonium in verhoogde concentraties voor. Beide stoffen komen normoverschrijdend voor in Wijde Wetering - Zevenaarse Wetering. In de Didamse Wetering zijn alleen te hoge kopergehalten aangetroffen. In de Wehlse Beek is ammonium zelfs beperkend gebleken voor waterplantenontwikkeling. Mogelijke bronnen van koper zijn: landbouw, verkeer, industrie, riooloverstorten (gescheiden en gemengd) en overige diffuse bronnen. Hoge concentraties ammonium in het oppervlaktewater zijn een indicatie van verontreiniging met menselijke of dierlijke uitwerpselen. In de Wehlsebeek komt dit (mede) door de RWZI.

Overige fysische/chemische waterkwaliteit

Naast nutriënten zijn er nog enkele fysisch chemische kwaliteitskenmerken van belang voor de ecologische kwaliteit. Voor KRW-watertypen M3 en R5 zijn normen gesteld voor zuurgraad, doorzicht, chloride en zuurstofgehalte en temperatuur. De meeste waterlichamen voldoen aan de eisen voor deze fysisch chemische kenmerken. In 2013 bleek alleen het doorzicht niet voldoende te zijn in de Wijde Wetering en Zevenaarse Wetering.

Literatuur

[012A] Waterrapport 2008-2011 (Rapport, 2012)

[013A] Waterrapport 2011-2014 (Rapport, 2015)

[014A] KRW factsheets (formulieren waarin de kenmerken, doelen en maatregelen voor waterlichamen worden beschreven) (factsheets, 2013)

[015A] Factsheets waterlichamen Actualisatie waterkwaliteitsopgave Periode 2016-2021 (Factsheets, 2014)

[039A] Specifieke verontreinigende en drinkwater relevante stoffen onder de Kaderrichtlijn water Selectie van potentieel relevante stoffen voor Nederland (Rapport, 2012).

[042A] Factsheet 1 INDENO(1,2,3-CD)PYREEN (factsheet, 2005)

Zie bibliotheek voor digitaal beschikbare documenten

Websites

Waterrapport 2011-2014 op sharepoint: http://sharepoint.wrij.nl/plein/Organisatie/KA/Gedeelde%20%20documenten/Waterrapport%20definitief.pdf#search=waterrapport

http://www.wrij.nl/waterbeheerplan/