Liemers

De Liemers ligt ingeklemd tussen het Pannerdensch Kanaal, de IJssel en de Bevermeer. Het oppervlakte beslaat ongeveer 6807 ha (kaart 3.1). Het gebied heeft alle kenmerken van een poldergebied, zij het dat het grootste deel van het jaar vrije afstroming op de IJssel plaatsvindt. Het is een stelsel van lange rechte waterlopen in een maasstructuur. De hoofdwaterlopen zorgen voor de ontwatering van het gebied, vooral in de lager gelegen komgronden in de Liemers komt een dicht netwerk van slootjes voor.

De afwatering in het gebied loopt grofweg van zuid naar noord; van de hoger gelegen oeverwal en stuwwal richting gemaal Liemers. Dit gebeurt doorgaans onder vrij verval en via genormaliseerde watergangen. Bij hoge rivierwaterstanden worden de gemalen gebruikt om het water uit het gebied te pompen. Het watersysteem wordt op peil gehouden door tientallen veelal niet vispasseerbare stuwen. Ze zijn vooral te vinden in de grotere watergangen en op de overgang van de oeverwallen naar de komgronden (zie peilbeheer). Stroomopwaarts zijn ook de hoofdwatergangen relatief smal en ondieper. Dichter bij het gemaal Liemers worden de watergangen breder en neemt de diepte toe tot ongeveer 1.5 tot 2 m. Het verhang van de watergangen (waaronder veel weteringen) is over het algemeen beperkt, < 0.3 ‰.

Het watersysteem van de Liemers is typisch voor het rivierengebied. Door de rivierinvloeden zijn de gebieden dicht bij de IJssel en Pannerdensch kanaal zowel gevoelig voor wateroverlast door kwel (uittredend grondwater) als verdroging (zie waterveiligheid en -overlast).

Stedelijk water

Kenmerkend voor het watersysteem van de Liemers is het relatief grote aandeel stedelijk water, dat doorgaans bestaat uit waterlopen en vijvers die door duikers met elkaar verbonden zijn. Er zijn diverse gemalen bij stedelijke kernen om het water op peil te houden. In Duiven zijn deepwell pompen om het stedelijke water in droge periodes van water te voorzien. In Loo dienen de deepwells voor het afvangen van kwelwater ten behoeve van de stabiliteit van de keringen. RWZI (rioolwaterzuivering) Nieuwgraaf loost direct op de IJssel, het is de enige RWZI in het gebied.

Verbindingen met de Bevermeer

Er zijn enkele verbindingen tussen de Liemers en de Bevermeer. Twee hiervan liggen bij Zevenaar en hebben nauwelijks waterhuishoudkundige betekenis, mede door de te overbruggen (drempel)hoogtes. Een derde verbinding ligt iets noordelijker en bevat een terugslagklep waardoor er alleen water van de Bevermeer naar de Liemers kan stromen. Een grotere afvoercapaciteit van het ene naar het andere stroomgebied kan worden verkregen door bij Zevenaar en Angerlo een verbinding te maken.

Literatuur

[004A] Gij beken eeuwig vloeiend; Water in de streek van Rijn en IJssel’ (Boek, 2000).

[003LV] Draaiboek: Wateroverlast Stroomgebied Liemers/Veluwe (Rapport 2014)

[006LV] Detailkaart watersysteem Liemers Veluwe, bijlage 3 Calamiteitenbestrijdingsplan wateroverlast en watertekort) (Kaart, 2013)

Zie bibliotheek voor digitaal beschikbare documenten.