Veluwe

Het Stroomgebied Veluwe is in totaal 16.727 ha. groot. Een groot deel van de Veluwe is hoog gelegen met een zandige ondergrond. Hier is geen oppervlaktewater. Op de relatief steile rand van het Veluwemassief ontspringen (ecologisch) waardevolle sprengenbeken (zie natuur). Deze beken stromen via het lager gelegen stedelijk gebied en/of polders uit in de IJssel of Nederrijn. Bij Oosterbeek stroomt de Slijpbeek van WRIJ (Waterschap Rijn en IJssel) naar Waterschap Vallei en Veluwe. Hetzelfde geldt voor een klein deel ten noorden van Dieren.

Sprengenbeken:

  • Beek op de Paasberg
  • Beekhuizerbeek
  • Rozendaalse beek
  • Slijpbeek
  • St Jansbeek
  • Klarenbeek/Molenbeek
  • Bronbeek

De sprengenbeken ontspringen op de zuidflanken van de Veluwe en stromen door Arnhem, Velp of Rozendaal. De beken zijn smal en overbruggen een groot hoogteverschil (2.5-7.5‰). Circa 300 stuwen zorgen voor een gestremde en gecontroleerde afvoer. Ten opzichte van de sprengenbeken elders langs de Veluwe zijn het behoorlijk verstedelijkte beken met veelvuldig voorkomende watervalletjes, vijverpartijen, duikers en afleidingen. In de lager gelegen delen van het gebied, voornamelijk in Arnhem, zorgen genormaliseerde watergangen voor de afvoer van overtollig water. In totaal zijn er ongeveer 270 stuwen in Arnhem dit is 15% van alle WRIJ-stuwen. Bij lage rivierwaterstanden vindt vrije afstroming plaats naar de Nederrijn en IJssel. Bij hoge rivierwaterstanden wordt het water via diverse gemaaltjes in Arnhem en Velp uitgeslagen naar de rivieren (zie peilbeheer). Ook zijn er een aantal verdeelwerken en (mogelijke) verbindingen tussen verschillende stroomgebieden in de lagere delen Arnhem en Velp. Bij hoogwater in het stedelijk gebied wordt hiermee het water verdeeld:

  • Verdeelwerk Laan van Klarenbeek;
  • Verdeelwerk Insula Dei en Regina Pacis;
  • Overstort (noodvoorziening in een rioolstelsel waarmee bij grotere buien regenwater en verdund rioolwater op het oppervlaktewater wordt geloosd) Julianalaan (naar gemeentelijke riolering);
  • Overstort schapenweide Heemtuin (naar gemeentelijke riolering);
  • Duiker onder A12: water vanaf Presikhaaf naar circuit vijvers Velp;
  • Spoorsloot Rozenhagelaan Velp, verbinding tussen Bronbeek en Larenstein Velp.

Tussen Doesburg, Dieren en Rheden ligt een apart watersysteem, waarvan een gedeelte in de Havikerwaard, dat onderdeel uitmaakt van het buitendijkse gebied van de IJssel. Het inundeert als IJsselstanden hoger zijn dan de zomerkades (zie waterveiligheid en kaart 5.1). Het netwerk van wateren bestaat onder andere uit de Ruitersbeek en Middachterbeek die via de Lamme IJssel vrij afwateren op de IJssel. (zie ook peilbeheer).

Literatuur

[004A] Gij beken eeuwig vloeiend; Water in de streek van Rijn en IJssel’ (Boek, 2000).

[005LV] Bekenvisie (2007)

[006LV] Detailkaart watersysteem Liemers Veluwe, bijlage 3 Calamiteitenbestrijdingsplan wateroverlast en watertekort) (Kaart, 2013)

[009LV] Geohydrologische effecten ontwikkeling Havikerwaard (Rapport 2012)

[012LV] Het Veluwse sprengenlandschap; Een cultuurmonument (Rapport 2002)

Zie bibliotheek voor digitaal beschikbare documenten.