Afvoerkarakteristieken

Figuur 4.1 geeft de meest voorkomende debieten weer in de belangrijkste waterlopen binnen het beheersgebied. Dit zijn indicatieve debieten en geven een indruk van de afvoer bij ‘normale’ omstandigheden.

4.2

Figuur 4.1: Schematische weergave van het watersysteem en meestvoorkomende debieten (paars = inlaat).   Deelgebieden Waalse Water (roze); Oude IJssel (blauw); Boven Slinge / Bielheimerbeek (grijs); Wisch-beken (groen) en Aastrang + Keizerbeek (lila).

Oude IJssel, Aastrang

  • Het stroomgebied van de Oude IJssel (Issel) net over de grens heeft een aanzienlijke bufferende werking. Bij grote afvoeren wordt hier veel water vastgehouden. De afvoerpiek van de Oude IJssel bij de grens wordt hierdoor afgevlakt. De Oude IJssel blijft nog vrij lang na de neerslag relatief grote debieten afvoeren. De Aastrang echter is in Duitsland veel meer gekanaliseerd en levert een veel grotere piekafvoer dan de Oude IJssel.
  • De meest voorkomende debieten bij de grens zijn 1.6 m3/s in de Aastrang en 2.1 m3/s in de Oude IJssel. In de winter liggen de afvoeren doorgaans een stuk hoger.
  • De gemiddelde afvoer bij de stuw de Pol is 8.9 m3/s. Het maximaal toelaatbare debiet (t=10) is 96 m3/s.
  • De afvoer bij Doesburg is gemiddeld 10.5 m3/s. Zowel tussen als binnen jaren zijn er aanzienlijke verschillen in afvoer. In het relatief droge jaar 2007 was het debiet gemiddeld 8 m3/s, vergeleken met 15 m3/s in 2011. In de winter is de neerslag vele malen groter dan verdamping en zijn gemiddelde debieten dus groter dan andere seizoenen. Extreme afvoeren zijn dan ook in de winter. Extreme buien in de (na)zomer, zoals in augustus 2010, leiden tot vooral lokaal en kortstondig verhoogde debieten.
  • Ten behoeve van de doorspoeling in Doesburg wordt een klein deel van het water afgelaten via een inlaat bij Doesburg (ongeveer 0,5 m3/s). Bij lagere peilen op de IJssel loost dit ‘stedelijke water’ uit Doesburg onder vrij verval op de IJssel. Bij hogere peilen vindt bemaling plaats door gemaal Doesburg met een maximale capaciteit van 1 m3/s.
  • In droge periodes neemt de afvoer op de Oude IJssel af of stagneert de afvoer, zoals in 2011. Boten hebben dan te maken met schutbeperkingen in de sluis van Doesburg. Bij elke schutting verdwijnt namelijk zo’n 2000 m3 richting de Gelderse IJssel, en dat is ongewenst in tijden van droogte.

Boven Slinge, Bielheimerbeek en Wisch-beken

  • De Boven Slinge (stroomopwaarts) is het gehele jaar watervoerend. In de zomer komen geen afvoerloze perioden voor. De zijbeken van de Boven Slinge, de Osinkbemersbeek, Scheperswaterleiding en de Limbeek kunnen ‘s zomers droogvallen;
  • De Boven-Slinge in Aalten kan niet meer dan 12,9 m3 water per seconde verwerken. Bij zo'n grote afvoer gaat bovenstrooms bij Bredevoort automatisch een stuwklep hoger en stijgt het waterpeil in de beek. Het peil wordt dan zo hoog dat het water via een verlaagd kadegedeelte het retentiereservoir van Bredevoort binnenstroomt (zoals in 2011).
  • Benedenstrooms van Aalten is de Boven Slinge niet het gehele jaar watervoerend, ’s zomers komen afvoerloze perioden voor. Tijdens droge periodes vallen delen van de watergangen droog.
  • De Bielheimerbeek val doorgaans niet droog maar kan wel stagnant worden in droge periodes Het meest voorkomende debiet is 0.5 m3/s. Gemiddelde debieten in de wintermaanden liggen rond de 2.5 m3/s.
  • De Bergerslagbeek is niet altijd gehele jaar watervoerend. Tijdens droge periodes vallen de bovenstroomse delen van de watergangen droog, zoals in 2011. In de wintermaanden kan het gemiddelde debiet oplopen tot 0.5 m3/s (meetperiode 2011-2014).

Keizersbeek

  • De Keizersbeek is het gehele jaar watervoerend. Tijdens droge periodes is het steefpeil niet te handhaven, maar de watergang valt niet droog. Het meest voorkomende debiet is 0.2 m3/s. Ook hier zijn de debieten in de wintermaanden een stuk hoger.

Waalse Water

  • Het Waalse Water is het gehele jaar watervoerend. Er is geen sprake van droogval tijdens droge periodes. Het Waalse Water werkt hoofdzakelijk drainerend.
  • In de zomer zijn de debieten soms nagenoeg stromingsloos. In de winter zijn debieten rond de 0.5 m3/s heel normaal.

Literatuur

[002OIJ] Draaiboek: Watertekort Stroomgebied Oude IJssel (Rapport, 2014)

[004A] Gij beken eeuwig vloeiend; Water in de streek van Rijn en IJssel’ (Boek, 2000).

[005OIJ] Investeringsvoorstel AB, renovatie stuwen Keizersbeek (Voorstel, 2013)

[010OIJ] Masterplan ‘De Pol’ (Rapport)

http://waterdata.wrij.nl/

Zie bibliotheek voor digitaal beschikbare documenten.