Oude IJssel en Aastrang

De Oude IJssel ontspringt bij Raesfeld in Duitsland, stroomt bij Gendringen Nederland binnen en mondt bij Doesburg uit in de IJssel. De totale lengte van de Oude IJssel in Nederland is 29.4 km. Het Duitse deel is ruim 55 km. Het verval in de Oude IJssel is in vergelijking met de bovenstroomse beken gering, namelijk 0.35‰. Bij Stuw Doesburg is er een bodemhoogteverschil van 2 m, tot deze stuw is het verhang slechts 0.28 ‰. In het Duitse deel is dit aanzienlijk groter, vooral in het bovenstroomse deel. In totaal wordt een hoogteverschil van 42 meter overbrugd in Duitsland.

Na samenvoeging met de Aastrang is de Oude IJssel ongeveer 25 meter breed. Bij Doesburg is de breedte ruim 60 m. In het gedeelte tussen Doesburg en Doetinchem vindt beroepsvaart plaats (zie beroepsscheepvaart). Om het peilverschil en het aantal sluizen te beperken is de Oude IJssel opgeleid tot ruim 2m bij Doesburg. De diepte in dit deel is 3,3 tot 5 meter. In het deel tussen sluis De Pol en de stuw bij Ulft is de diepte 2 tot 4 meter, hier vindt alleen recreatievaart plaats (zie peilbeheer). Bij de grens is de diepte nog maar 2 meter. De taludhelling van de Oude IJssel is redelijk steil met 1:2 tot 1:3. De oevers zijn bij Doetinchem en bij de hoogwaterkering voorzien van stortsteen met wat oevervegetatie en overhangende bomen en struiken.

Op drie plaatsen wordt water uit de Oude IJssel gelaten, namelijk:

  • Vanuit de Kleefse Graaf naar het linkeroevergebied (zie figuur 3.1).
  • Naar de Akkermansbeek in het deelstroomgebied van de Wischbeken
  • Naar het stedelijk water van Doesburg

De rivier snijdt door de kleilaag heen, de waterbodem bestaat voornamelijk uit zand. Er is op de meeste plaatsen nauwelijks tot geen sliblaag aanwezig. Op plaatsen waar de Oude IJssel is opgeleid is een dichtgeslibde waterbodem aanwezig. Dit is gewenst om wegzijging naar de omgeving te beperken.

De Aastrang passeert de grens bij Dinxperlo. De Aastrang in Nederland is 7 km lang en gaat bij Ulft over in de Oude IJssel. Het Duitse deel van de Aastrang ofwel de Bocholter Aa is 50.4 km lang en heeft zijn oorsprong bij Velen. Het Nederlandse deel wordt in tweeën gedeeld door stuw Voorst. Het stroomgebied van de Aastrang is ongeveer 48.000 ha groot, hiervan ligt 90% in Duitsland. Het verval in de Aastrang in Nederland is 0.64‰, tegen 0.99‰ in Duitsland. De Aastrang in Nederland is ongeveer 12 m breed en 1.5 m diep. De taludhelling van de Aastrang is steil (1:1). De oevers zijn recht en begroeid met een smalle strook oevervegetatie. De waterbodem bestaat uit zandig materiaal.

figuur 3.1

Figuur 3.1 Schematische weergave van het Beheersgebied Oude IJssel (paars: Inlaat)

Literatuur

[002OIJ] Draaiboek: Watertekort Stroomgebied Oude IJssel (Rapport, 2014)

[004OIJ] Gewässersteckbrief Issel, tabel 1,2-3 (factsheet)

[010OIJ] Masterplan ‘De Pol’ (Rapport)

[011OIJ] Niet Afwentelen, Een verkennend onderzoek naar de toename van piekafvoeren na klimaatverandering op hoogwater op de Gelderse IJssel (Rapport, 2013)

[015OIJ] EVZ Oude IJssel (Rapport)

[028OIJ] Draaiboek wateroverlast Oude IJssel (rapport, 2014)

[013OIJ] Rapport Visserijkundig Onderzoek, Oude IJssel te Terborg (Rapport, 2008)

[024A] Visplan Rijn en IJssel, Deel 2: gebiedsgerichte uitwerking in factsheets (formulieren waarin de kenmerken, doelen en maatregelen voor waterlichamen worden beschreven) (Rapport, 2013)

[027OIJ] Gewässersteckbrief Bocholter Aa Tab. 1.2-4 (factsheet)

Zie bibliotheek voor digitaal beschikbare documenten.