Chemische waterkwaliteit

Prioritaire stoffen

In 2005 zijn in de Schipbeek twee prioritaire stoffen aangetroffen die de norm overschreden: benzo(ghi)peryleen en indenopyreen. In 2009 en 2012 bleken deze stoffen nog steeds norm overschrijdend aanwezig te zijn. Niet alleen in de Schipbeek maar ook in de Buurserbeek en Oude Schipbeek (zie factsheets). Mogelijke bronnen van deze PAK’s zijn depositie, inlaat Twentekanaal, verkeer en bouw.

Specifieke verontreinigende stoffen

Koper en zink: Uit de groep ‘specifieke verontreinigende stoffen’ was in de periode 2001 - 2005 en in 2012 koper normoverschrijdend in de Schipbeek. In de Buurserbeek is naast koper ook zink een probleemstof (zie factsheets). Mogelijke bronnen voor koper en zink zijn: landelijk gebied, verkeer, RWZI’s, industrie, riooloverstorten, bovenstroomse aanvoer, inlaat Twentekanaal en overige diffuse bronnen.

Ammonium: Met uitzondering van de Buurserbeek en Zoddebeek is ammonium incidenteel in te grote concentraties aanwezig. Hoge concentraties ammonium in het oppervlaktewater zijn een indicatie van verontreiniging met menselijke of dierlijke uitwerpselen. In sommige gevallen zijn concentraties beperkend voor waterplanten, zoals in de Oude Schipbeek. Gezien de landelijke ligging is veeteelt de meest voor de hand liggende bron, al zijn er ook (gemengde) overstorten verspreid over het beheersgebied van de Schipbeek. De RWZI Holten loost op de Schipbeek en heeft invloed op ammonium gehalten in het benedenstroomse deel van de Schipbeek.

Nutriënten

Stikstof en fosfaat zijn belangrijke voedingsstoffen voor planten, maar teveel stikstof en vooral fosfaat kan juist weer problemen opleveren. Algemene soorten gaan overheersen ten koste van meer bijzondere soorten en algen en wieren reageren sterk op extra fosfaat. Verhoogde sulfaatgehalten kunnen leiden tot het vrijkomen van fosfaat. Dit gebeurt vooral in de sliblaag bij zuurstofloze omstandigheden.

Stikstof: Voor 2010 was totaal-stikstof normoverschrijdend aanwezig in de Schipbeek en de Buurserbeek. In 2013 voldeden alleen de benedenstroomse zijtakken van de Schipbeek, Dortherbeek Oost, Dortherbeek West en de Oude Schipbeek. Vooral in de grensoverschrijdende Buurserbeek en Zoddebeek zijn stikstofconcentraties hoog (tabel 6.2). De aanvoer vanuit Duitsland is hier een belangrijke bron. Andere bronnen in het gebied zijn (nalevering uit) landelijk gebied, RWZI Holten, inlaat Twentekanaal, overstorten met huishoudelijk afvalwater en depositie. De hogere N-concentraties in het oosten hangen samen met het grondgebruik en de bodemgesteldheid in het Duitse en Nederlandse deel van de stroomgebieden. De bodem is hier meestal slecht doorlatend. Regenwater spoelt daarom snel af naar de beken, en voert de stikstof mee die via neerslag en bemesting op de bodem is beland. Het gebied heeft bovendien relatief veel hoogteverschil. Het water in de watergangen stroomt daarom snel en dat belemmert de denitrificatie, een proces waarbij nitraat wordt omgezet tot stikstofgas dat naar de atmosfeer verdwijnt. In de afgelopen decennia zijn stikstofconcentraties gedaald, vooral door nationaal en Europees mestbeleid.

Fosfaat: In 2009 was fosfaat alleen normoverschrijdend in de Schipbeek. In 2013 voldeden de Zoddebeek en de Buurserbeek niet aan de fosfaatnormen voor de KRW. De belangrijkste bronnen voor fosfaat zijn binnenlandse en Duitse landbouwpercelen, rioolwaterzuiveringen en overstorten en mogelijk ook nalevering vanuit de waterbodem. Ook is de RWZI Holten een bron van fosfaat, al is er een daling van fosfaat in het effluent vastgesteld.

Sulfaat: Met uitzondering van de Zoddebeek is sulfaat in het gehele beheersgebied in te hoge concentraties aanwezig. Concentraties dalen wel, maar langzaam. Dit is in lijn het andere beheersgebieden . Belangrijke bronnen zijn bemesting van landelijk gebied. Ook bevat het inlaatwater uit het Twentekanaal sulfaat.

Overige fysische / chemische waterkwaliteit (pH, doorzicht, zuurstof)

De meer natuurlijke beken van de typen R5 en R6 (zie tabel 6.1) hebben de typische fysisch chemische kenmerken van een beek-/riviersysteem met: een redelijke doorstroming, voldoende doorzicht, lage watertemperatuur, neutrale pH en een laag zoutgehalte. De watersystemen voldoen hiermee aan KRW-kwaliteitseisen. Hetzelfde geldt voor de Dortherbeek Oost, Dortherbeek West en het Zuidelijk Afwateringskanaal, behorend tot het type M1a.

Literatuur

Zie bibliotheek voor digitaal beschikbare documenten

[001A] Afwentelingsonderzoek oppervlaktewater Rijn-Oost (Rapport, 2012)
[012A] Waterrapport 2008-2011 (Rapport, 2012)
[013A] Waterrapport 2011-2014 (Rapport, 2015)
[014A] KRW factsheets (factsheets, 2013)
[015A] Factsheets waterlichamen Actualisatie waterkwaliteitsopgave Periode 2016-2021 (Factsheets, 2014)
[019A] Hoofdrapportage KRW voor het beheergebied van waterschap Rijn en IJssel (Rapport, 2007)
[024SB] Gebiedsdocument KRW Waterlichaam Schipbeek (conceptrapport, 2007)
[037SB] Waterkwaliteitsrapportage 2010 (rapport, 2011)
[038SB] Natura 2000 Gebiedsanalyse voor de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) Buurserzand en Haaksbergerveen (Rapport, 2014)
[042A] Factsheet 1 INDENO(1,2,3-CD)PYREEN (factsheet, 2005)

Websites

Waterrapport 2011-2014 op sharepoint: http://sharepoint.wrij.nl/plein/Organisatie/KA/Gedeelde%20%20documenten/Waterrapport%20definitief.pdf#search=waterrapport

http://www.wrij.nl/waterbeheerplan/