Dortherbeek

De Dortherbeek bestaat uit meerdere beken die onderling verbonden zijn (zie figuur 3.1). Het gebied is in te delen in de Dortherbeek Oost en West. Deze indeling is gebaseerd op de oorspronkelijke ontwatering van het gebied. Het is een relatief vlak gebied waar het in de winter vrij nat is. In de zomermaanden wordt water ingelaten om te voorkomen dat het grondwaterpeil wegzakt. De watergangen in dit stroomgebied zijn relatief smal (tot circa 4m), vrij ondiep en rechtgetrokken. De watergangen zijn als gevolg van de waterinlaat veelal het hele jaar watervoerend. In natte perioden wordt het water snel richting de Schipbeek geleid, terwijl in droge periode er juist water wordt ingelaten.

fig 3.1 Dortherbeek winter


fig 3.1 Dortherbeek zomer

Figuur: 3.1 Schematische weergave van de waterverdeling in het stroomgebied van de Dortherbeek in de zomer en de winter. █ = Dortherbeek West; █ = Dortherbeek Oost; █ = Oude Schipbeek; [ = Stuw open; [ = Stuw Dicht; ∆ = gemaal; ∆ = Zomer gemaal. Gemaal Berendsen is niet opgenomen in dit figuur.

Dortherbeek Oost

De Dortherbeek Oost ontspringt in het Ampsensche Broek, vlakbij het Twentekanaal. De Dortherbeek Oost is circa 11km lang, heeft een verhang van 0,23 ‰ en een maximale breedte van 9m.

In de zomer stroomt tot wel 50% van het Schipbeekwater via de Bolksbeek naar de Dortherbeek Oost om daar het water op peil te houden (zie figuur 3.1 en peilbeheer). In de winter heeft de Bolksbeek een water afvoerende functie. De Bolksbeek mondt net bovenstrooms van de Sandermanstuw uit in de Schipbeek. De Dortherbeek Oost en de Bolksbeek zijn verbonden via een tweetal koppelleidingen om het water te verdelen.

De Dortherbeek Oost splitst zich na de N332 (weg Holten - Lochem) in:

  • Dortherbeek Oost, die richting de Schipbeek stroomt
  • Inlaatleiding Dortherbeek / Haarbeek, die uiteindelijk uitmondt in de Dortherbeek West.

Vlak voordat de Dortherbeek Oost uitmondt in de Schipbeek is er nog een inlaat naar de Oude Dortherbeek.

Dortherbeek West

De Dortherbeek West is een afsplitsing van de oostelijke tak. De watergang is circa 5,8 km lang en heeft een verhang van 0,4 ‰. Bij het uitmonden in de Schipbeek is de breedte van de watergang 19m.

Enkele eigenschappen van het complexe watersysteem van de Dortherbeek West:

  • Ter hoogte van de Temminkstuw in de Schipbeek bevindt zich een inlaat van de Zaalbeek (en ook een inlaat naar de Baarhorsterwatergang, noordelijk van de Schipbeek). De Zaalbeek stroomt ten noorden van Huize Dorth langs alvorens uit te monden in de Dortherbeek West.
  • De Oude Dortherbeek is ook een aftakking van de Dortherbeek Oost en stroomt parallel aan de Zaalbeek en de Haarbeek.
  • De Oude Dortherbeek loopt bovenstrooms van het landgoed van Huize Dorth. Met een pomp wordt een deel van het water circa een 0,5 m omhoog gepompt ten behoeve van een hoge grondwaterstand op het landgoed. Daarna mondt de Oude Dortherbeek uit in de Zaalbeek.
  • Het opgepompte water stroomt ten zuiden van het landgoed en wordt Molenbeek genoemd.
  • Na het landgoed gaat de Molenbeek over in de Dortherbeek West en verderop monden de Haarbeek en Zaalbeek uit in de Dortherbeek West en deze stroomt verder in westelijke richting.
  • Vlak voordat de Dortherbeek in de Schipbeek uitmondt, stromen nog enkele kleine watergangen uit in de beek, zoals de Oxerwatergang waarvan het stroomgebied ten noorden van de Schipbeek ligt. Deze watergang kan in geval van hoge waterstanden op de IJssel water ontvangen van de Spildijkswatergang. Deze watergang loopt ten noorden van Bathmen en kan bij normale IJssel waterstanden vrij lozen op de Schipbeek.

Circa 2,5 kilometer voordat de Schipbeek in de IJssel uitmondt, stroomt de Dortherbeek West uit in de Schipbeek. Tijdens lage en gemiddelde IJsselwaterstanden kan de Dortherbeek West vrij lozen op de Schipbeek. Tijdens hoge IJssel waterstanden (5m+NAP) wordt de Dortherbeek West bemalen door gemaal Ter Hunnepe.

Literatuur

Zie bibliotheek voor digitaal beschikbare documenten.

[004A] Gij beken eeuwig vloeiend; Water in de streek van Rijn en IJssel’ (Boek, 2000).
[012SB] Rapport Dortherbeek (Rapport, 2003)
[014A] KRW factsheets (factsheets, 2013)
[015A] Factsheets waterlichamen Actualisatie waterkwaliteitsopgave Periode 2016-2021 (Factsheets, 2014)
[015SB] Hydrologisch onderzoek Dortherbeek (Rapport, 2011)
[023SB] Detailkaart watersysteem Schipbeek, bijlage 3 Calamiteitenbestrijdingsplan wateroverlast en watertekort (kaart, 2013)
[027SB] Gebiedsrapportage KRW Waterlichaam Dortherbeek (Rapport, 2008)
[028SB] Gebiedsrapportage KRW Waterlichaam Dortherbeek Oost (Rapport, 2008)

http://watererfgoed.wrij.nl/