Berkel Lochem-Almen: vrijwillige kavelruil brengt denkproces op gang

Gepubliceerd op 6 november 2020

Miriam Leferink is sinds najaar 2018 betrokken als projectcoördinator bij het kavelruilproces op het tracee Lochem-Almen rondom de Berkel. De vrijwillige kavelruil is door het waterschap opgestart om meer ruimte te creeren voor de ecologische herinrichting van de Berkel maar ook om de landbouwstructuur van de agrariërs te kunnen verbeteren. De kavelruil brengt naast een herverdeling van grond ook een denkproces op gang bij de individuele agrarische bedrijven over hun eigen toekomst, volgens Miriam.

Foto Miriam Leferink nov 2020

Miriam werkt bij Pratensis, adviseurs landelijk gebied, en is door het waterschap betrokken bij het kavelruilproces. Miriam ondersteunt de drie kavelruil coördinatoren van Stichting Kavelruil De Graafschap, die de zogenoemde keukentafelgesprekken voeren met de grondeigenaren. Miriam: ‘Allereerst is er, najaar 2018, een informatiebijeenkomst geweest in het gebied, om iedereen op de hoogte te brengen. Die werd gevolgd door een aantal nieuwsbrieven. In het najaar 2018 zijn ook de keukentafelgesprekken gestart.’

Huiskavels

Het waterschap kocht twee jaar geleden de boerderij Wesselink aan met een huiskavel, dat zo’n 30 hectare beslaat. Omdat het geen versnipperde grond is en agrariërs het liefst grond toevoegen aan hun eigen huiskavel, is een ruil niet altijd even eenvoudig te maken, vertelt Miriam. ‘Iedereen heeft zijn eigen belangen, logisch natuurlijk. Een grondruil lukt niet overal. Er zijn ook eigenaren in het gebied die niet kunnen of willen meedoen. Soms spelen er te veel onzekerheden en zijn de financiële consequenties niet goed te overzien. Dan is het kiezen tussen renovatie van de huidige stal of het aankopen van extra grond. Gaandeweg zijn ook steeds meer bedrijven die toch grond willen verkopen en dat brengt allerlei nieuwe opties in beeld. Dan begint er weer een nieuwe ruilpuzzel.’

Mooie uitdaging

Op de agenda staan nog gesprekken gepland met circa 25 grondeigenaren om de gemaakte ruilafspraken vast te leggen in intentieverklaringen. ‘De eerst intentieverklaringen zijn inmiddels getekend. Er kan 75 tot 125 hectare grond geruild worden tussen de Velhorst en Lochem,’ vertelt Miriam. Op basis van het huidige ruilplan ligt hiervan circa 6 hectare in smalle en brede stroken, voor het realiseren van natuurvriendelijke oevers en toekomstige ecologische stapstenen, langs de Berkel ten behoeve van het waterschap. Daarnaast is het waterschap in overleg met Rijkswaterstaat, dat een oud depot pal aan de Berkel heeft. Er wordt gesproken over de aankoop van een deel van het depot van zo’n 14 hectare voor het aanleggen van een nieuwe meander in de Berkel. Miriam: ‘Als deze aankoop doorgaat komt er in totaal al 20 hectare beschikbaar langs de Berkel. Het is en blijft een uitdaging, dat is hier ook het mooie, het is geen makkelijk proces om vat op te krijgen. Het is een vrijwillige kavelruil waarbij iedereen winst moet kunnen halen. Maar goed, je brengt in elk geval ook een denkproces op gang: straks past alles in elkaar.’ Einde 2020 is het streven om de herverdeling van de percelen helder te hebben