Terugblik Oase 2017

Gepubliceerd op 14 november 2017

Bedankt voor je komst naar Oase 2017

Oase 2017: hét klimaatfestival van de Achterhoek en Liemers

Samen mee (durven) doen en anpakken!

Een nieuwe werkelijkheid vraagt om een innovatieve aanpak en gedragsverandering. Het vraagt om handelen: niet alleen denken maar ook doen. Zo’n 300 deelnemers – ondernemers, bestuurders, ambtenaren, geïnteresseerde bewoners en studenten – deden afgelopen donderdagmiddag actief mee aan Oase 2017 om nieuwe contacten, kennis en inspiratie op te doen. De hoofdthema’s handelden rondom klimaatadaptatie, energietransitie, de circulaire economie en kennis van ons brein en gedrag. Het programma was vormgegeven in drie plenaire presentaties, gevolgd door 15 interactieve sessies naar keuze. Een sfeervolle markplaats, gecreëerd in de grote SSP-hal op het DRU-terrein, bood plaats aan een centraal terrasplein omringd door de 15 pagodetenten voor de sessies. Het bruiste er van leven. Nieuwe kennis, inzichten en interessante contacten zijn opgedaan.

Plenair programma
Dijkgraaf Hein Pieper

Van de nood een deugd maken

Na een verrassende en heerlijke veganistische lunch, start het programma rond 13.30 uur met de opening door het Kanteltheater. ´Een veranderende wereld vraagt om gedragsverandering: wat doen we zelf ?´poneren de cabaretiers. In zijn aansluitende welkomstwoord legt dijkgraaf Hein Pieper (Waterschap Rijn en IJssel) uit dat vooral onze gedeelde waarden daarbij cruciaal zijn. ´Door ons aan elkaar te verbinden en aan onze leefomgeving, bundelen we de krachten en komen we tot daden. Laten we van de nood een deugd maken en samen creatief aan de slag gaan, op basis van gedeelde waarden. Economisch gewin moet niet de enige drijfveer zijn maar een goed leven. Wij willen in 2025 energieneutraal zijn en circulair worden. Het liefst doen we dat samen met alle gemeentes in de regio. Zo kunnen we onze aarde leefbaar doorgeven.´

Van denken naar doen: belangrijke plenaire weetjes

Willen we iets aan de klimaatverandering doen, dan is het belangrijk te weten wat precies het meeste effect heeft op onze leefwereld en het klimaat. Babette Porcelijn (ontwerper, duurzaamheidspionier en oprichter Think Big Act Now) geeft, als eerste van de drie plenaire sprekers, aan dat ons onderbuikgevoel vaak niet klopt. ´Want de impact van onze levensstijl manifesteert zich vooral buiten ons gezichtsveld, die zien we niet. Klimaatonvriendelijke productie vestigen we in het buitenland en zo´n 50.000 zware zeecontainers vervoeren, buiten ons beeld, producten over de zee: 16 van die kolossen vervuilen meer dan alle auto´s per jaar. Per dag verdwijnen er 27 miljoen bomen meer dan dat erbij komen, maar wij zien het niet. De impact van onze huidige Westerse manier van leven is voor 80% verborgen maar enorm groot: zo groot dat we er ruim 3 planeten als de onze voor nodig hebben.´ De oplossing is anders consumeren en anders produceren, aldus Babette, en eco-positief zijn: meer goed doen dan schade toebrengen. Om ons gedrag te kunnen veranderen, is kennis van hoe ons brein werkt handig. De tweede plenaire spreker, Anjo Travaille, weet daar alles van. ´De onderbuik zit er inderdaad vaak naast, maar geeft wel signalen door aan het brein en is de baas. Ons emotionele brein reageert direct en automatisch op wat we als beeld in ons hoofd hebben opgeslagen. Bij een positief beeld voelen we ons goed. Zien we slingers, dan denken we: hoera, feest. Ook de sociale norm speelt een rol in gedrag: wij doen het liefst wat de meerderheid doet. Als je gedrag wilt veranderen, kies dan voor een positieve benadering en wel op het juiste moment (de regenpijp afkoppelen dus liever niet hartje zomer maar in het voorjaar), betrek de buurt erbij (als de buurman het doet, doe ik het ook) en maak het gewenste gedrag zo makkelijk mogelijk, zonder gedoe. Tegel eruit, plantje erin!´ Om de boodschap naar de doelgroep goed over te brengen, is taal onmisbaar. ´Het gaat niet om wat je zegt, maar om wat de ander hoort ,´ licht de derde plenaire spreker Sarah Gagestein (eigenaar bureau Taalstrategie) toe. ´Met redelijke argumenten en feiten alleen kom je er niet. Het moet raken en iemand moet er zich een beeld van kunnen vormen, dan pas komt iets binnen.´ Dus verhalend en positief vertellen, vaak herhalen en zo concreet mogelijk zijn, adviseert Sarah onder meer. ´Klimaatadaptatie bijvoorbeeld, daar kan niemand zich iets bij voorstellen, het is te abstract. Daar zouden we eigenlijk een ander woord voor moeten bedenken.´ Ook het effect van framing is boeiend. ´Als je het woord global warming vervangt door climate change, klinkt het opeens een stuk onschuldiger maar dat is het niet: het feit blijft hetzelfde.´

Sarah Gagestein
Plenair programma Oase 2017
Deelnemers Oase 2017
Het Kanteltheater

Boeiende sessies voor burgers, boeren en buitenlui

De daaropvolgende 15 sessies bieden de deelnemers een gevarieerd scala aan onderwerpen. Een van de hot items is burgerparticipatie, bottum up projecten en samenwerking met diverse partijen in gebiedsprocessen. Zoals de pilot rondom natuurinclusief boeren, waarbij een aantal Overijsselse partijen het concept van ‘Land van Waarde’ ontwikkelt, gebaseerd op een lonend sturingsmodel. Carel de Vries (programmamanager Courage, het innovatienetwerk voor de melkveehouderij) licht toe: ´We zetten hiermee een wensbeeld voor de landbouw in 2025 neer. Melkveehouders bepalen 70% van het grondgebruik in deze regio en dat schept verantwoordelijkheid. Streven is om een slim samenspel met de natuur te ontwikkelen, zoals het vroeger was, waarbij natuur geen last maar lust is. We kunnen beloningssystemen bedenken waardoor de boer niet langer alleen gewaardeerd wordt om de voedselproductie maar ook om hun rol in de ontwikkeling van natuur, landschap en biodiversiteit´. Een andere sessie met de focus op agrarisch gebied is Klimaat Klaor: een pilot in het gebied Lichtenvoorde, Lievelde en Vragender. Door het grote hoogteverschil is dat gebied extra gevoelig voor wateroverlast en droogte. Ook hittestress speelt er een rol. Hoe ga je om met de uitdagingen, betrek je de partijen erbij en maak je ze klimaatbewust? Richard Trenning (gebiedsmakelaar pilot Klimaatadaptatie van het brongebied van de Baakse Beek) deelt zijn ervaringen. Een inspirerend burgerinitiatief om hittestress en wateroverlast in Arnhemse wijken te keren, werd gepresenteerd door Arnhem Klimaatbestendig. In Arnhem zijn bovendien de ‘Schatgravers’ van de Geitenkamp actief. Marcel van Hout van de gemeente Arnhem vertelt hoe bewoners worden betrekken bij de vervanging van het oude riool in de wijk Geitenkamp om hen zo meer water- en klimaatbewust te maken. Marieke Ankoné van IVN Gelderland behandelt interactief hoe bewonersinitiatieven op het gebied van groenbeheer en klimaatadaptatie een succes kunnen worden. Cruciale tip: begin klein.

Circulair denken en doen

Duurzaam ondernemen was ook een belangrijk centraal thema. In de sessie ´Een toekomst zonder afval´ vertelt Bram Peters (directeur Save Plastics) hoe zijn bedrijf in korte tijd tot de top 25 van duurzaamste bedrijven uit Nederland behoort. De circulaire economie kwam ook aan bod bij Bas Grol, adviseur bij KplusV, die Auping noemde als schoolvoorbeeld van creatie van meervoudige waarde waarbij mens, planeet en winst baat hebben. Carolien van Merksteijn deelde interessante onderzoeksresultaten rondom circulair (afval) water in een toekomstig Nederland. Door het toepassen van systeemdenken en de principes van de circulaire economie is een nieuwe selectiemethode voor toekomstbestendige (duurzame) sanitatie technologieën voor huishoudelijk afvalwater ontwikkeld. Sessies als ‘Energietransitie; van project naar beweging en terug´ door Peter Brokke (Waterschap Rijn en IJssel) dienden ter inspiratie. De kern: veranderen geeft energie en je bent zelf het belangrijkste gereedschap. Innovatieve energietransitie werd belicht door Jan Willem van de Groep en wel volgens het Ghandiaanse principe: innoveren doe je met zo min mogelijk middelen. En wat te denken van de winning van warmte en kou uit oppervlaktewater? Marc Koenders van IF Technology toont een kansenkaart met daarop de mogelijke locaties van winning van thermische energie. Waar liggen de kansen voor waterschappen en Rijkswaterstaat in de Achterhoek en Liemers?

Wegwijzer Oase 2017

Brede bezoekersmix: laagdrempelig met gratis entree

Het sessie-aanbod bleek perfect afgestemd op de al even diverse deelnemersmix. Iedereen kwam met een eigen motivatie, verbonden door een gemene deler: actieve betrokkenheid bij de klimaatverandering. Zo ook Anneke Idzinga, zelf actief bezig met klimaat en energiebesparing en aangetrokken door de thema´s en het laagdrempelige karakter van OASE. ´Ik heb veel interesse in nieuwe ontwikkelingen. Ik woon sinds anderhalf jaar in een keuterboerderijtje in het Aaltense buitengebied. We willen zonnepanelen en we slaan regenwater op in de oude mestkelder van de varkensschuur. We vinden het erg leuk om zelf bij te kunnen dragen. Toen ik de uitnodiging voor OASE tegenkwam in mijn mailbox, besloot ik dan ook direct om aan te haken, het is ook nog eens gratis!´ Een groepjes studenten van de AOC- Oost, studierichting Groen, kwam uit persoonlijke interesse, al was het georganiseerd door school. ´Je kunt dit zien als een verplichting maar ook als een verrijking. Het is interessant om te horen wat wij in onze praktijk kunnen toepassen. Milieu en klimaat worden steeds belangrijker voor onze klanten. De trend is hemelwater afkoppelen, werken met wadi´s en met plaatselijk hout in plaats van tropisch hout. We recyclen grindtegels want die hebben een mooie betonnen onderkant. Ook uit een kleine tuin valt veel te halen, met groenten in potten of verhoogde bedden!´ Ambtenaren, bestuurders, ondernemers; ze waren er allemaal, sommigen voor de eerste keer en waarschijnlijk niet voor de laatste keer. ´Dit is een fantastische gelegenheid voor ontmoeting en kennisdeling, het is erg creatief opgezet en ik heb veel mensen leren kennen,´ aldus een debutant.

Woorden en daden

De sessie van Johan Godschalk van Stichting Pak An handelde over doen in de hoogste versnelling; hoe concretiseer je abstracte thema’s zoals klimaatadaptatie met een ´pak an´ mentaliteit? ‘Iedereen met vernieuwende plannen en creatieve projecten om de Achterhoekse leefbaarheid te versterken, kan zich bij ons melden. Wij toetsen de plannen en zorgen dan voor een coach, netwerk, publiciteit en eventueel ook budget. We werken met korte lijntjes zodat ideeën snel worden vertaald naar actie.´ Na de sessies volgde de plenaire afsluiting. Het Kanteltheater haalde reacties op bij het publiek. OASE 2017 sloot aldus af met mooie wapenfeiten: het bewustzijn dat we er samen verantwoordelijk voor zijn en iets mee moeten doen. En dat op de ´pak an´ manier: anpakken want vaak bu-j te bang!

Sessie Anpakken
Deelnemers aan Oase 2017