Zorgen om nieuwe droogte in 2020

Gepubliceerd op 20 april 2020

Waterschap Rijn en IJssel maakt zich zorgen over mogelijke droogte in de zomer van 2020. De grondwaterstanden zijn de afgelopen weken snel gezakt en het neerslagtekort is inmiddels opgelopen tot 45 mm. Dit is eerder in het seizoen dan vorige jaren. Als deze lijn zich voortzet voorziet het waterschap wederom grote droogte in 2020 in haar werkgebied. De regen in de komende periode zal uitwijzen of dit scenario ook daadwerkelijk waarheid wordt.

Neerslagtekort loopt snel op
Het huidige neerslagtekort betekent dat we nu al een drogere situatie hebben dan in 2018, toen alle droogte records werden gebroken. Het neerslagtekort wordt bepaald door de neerslag en de verdamping. De afgelopen vijf weken is er nauwelijks regen gevallen. De verdamping komt wel flink op gang door het warme weer, de droge oosten wind en de groei van planten en gewassen. Met de weersverwachting voor de komende twee weken zal het neerslagtekort vermoedelijk oplopen tot rond de 75 mm. Dit is het tekort wat we normaal pas (Programmatische Aanpak Stikstof) in juli bereiken. Het gebied tussen Rijn en IJssel blijft afhankelijk van neerslag, vanwege de ligging op de hoge zandgronden en het feit dat er geen water ingelaten kan worden vanuit de grote rivieren.

Grondwater lager dan normaal

Dankzij een kletsnatte februari en de eerste helft van maart en lokale maatregelen waren de grondwatervoorraden goed aangevuld. Doordat er sindsdien geen noemenswaardige neerslag meer is gevallen, schieten de grondwaterstanden nu op veel plekken alweer omlaag tot onder het gemiddelde. Dit gaat dit jaar sneller en eerder dan in andere jaren. Dat dit zo snel gaat baart het waterschap zorgen voor de rest van het seizoen.

Water in de beken lager, maar stroomt op veel plekken nog

Het grondwater staat nauw in verband met het water in de beken, sloten en rivieren. Door het lage grondwater en de weinige neerslag neemt ook dit oppervlaktewater af. Op de meeste plekken stroomt het water nog. In het gebied van de Baakse Beek ontstaan al weer stilstaande sloten. Op zich is het in dit gebied normaal dat dit gebeurt, maar niet zo vroeg in het seizoen.

Er zijn nog geen problemen met de waterkwaliteit. Dat komt omdat de meeste beken nog stromen en de watertemperatuur nog laag is. Dankzij de nog vaak koude nachten is het niet aannemelijk dat de watertemperatuur komende weken snel zal stijgen.

Geleerde lessen en maatregelen
De Achterhoek kampte met twee extreem droge zomers in 2018 en 2019. Eén van de geleerde lessen daaruit was dat de regen, als deze valt, zoveel mogelijk vastgehouden moet worden. Uiteraard blijft er ook stromend water nodig voor de ecologie. Afgelopen wintermaanden heeft het waterschap samen met inwoners, agrariërs en andere grondeigenaren zoveel mogelijk water vastgehouden. De stuwen staan op de hoogste stand en in totaal zijn 140 duikerafsluiters en 50 speciaal ontworpen, regelbare schotten in beken en sloten geplaatst. Ook heeft het waterschap vele adviezen gegeven aan grondeigenaren over hoe zij water kunnen vasthouden. Hiermee kan de droogte zelf niet voorkomen worden, maar is de daling van de grondwaterstanden een tot enkele weken uitgesteld.

De  huidige situatie geeft nog geen aanleiding om een verbod voor het onttrekken van grond- of oppervlaktewater in te stellen. Wel houdt het waterschap de situatie goed in de gaten. Kijk voor de actuele situatie op het dashboard Weer en Water.

schotten in duiker Eibergen jan 2020 (2)
regelbare schot in Eibergen 2020