Vragen en antwoorden over droogte

Gepubliceerd op 26 juli 2018

Vragen en antwoorden over de droogte in het gebied van Waterschap Rijn en IJssel in de zomer van 2018.

Vragen en antwoorden

1. Hoe staat het met de droogte in ons gebied?

De Achterhoek behoort tot een van de droogste gebieden in Nederland. Deze zomer is de droogste sinds 1976. Daarom heeft het waterschap maatregelen getroffen die erop gericht zijn om het beschikbare water zo lang mogelijk vast te houden en het water de goede kant op te sturen.
(zie uitleg over maatregelen vanaf vraag 8)

2. De sloten staan droog, hoe kan dat?

Het waterschap doet alles wat mogelijk is om het water op peil te houden. De hoge zandgronden in de Achterhoek zijn een van de droogste gebieden van Nederland. Het waterpeil zakt met een centimeter per dag. Met de aanhoudende droogte kunnen we helaas niet voorkomen dat op sommige plaatsen sloten droog vallen.

3. Wat doet het waterschap om droge sloten te voorkomen?

We zijn zuinig met het nog beschikbare water en proberen het water zo lang mogelijk vast te houden via onze stuwen en gemalen daar waar het het hardst nodig is, zoals bijvoorbeeld in de natuur en in stedelijk gebied. We minimaliseren het sluisverkeer en pompen extra water uit de grote rivieren Twentekanaal (bij Lochem) en IJssel (bij Doesburg) om het stedelijk water op peil te houden en houden vispassages gesloten. Daar waar meldingen van vissen in nood zijn, stemmen we acties af met de hengelsportfederatie.

Ook hebben we een verbod ingesteld voor inwoners, agrariërs en andere bedrijven en organisaties op het onttrekken van water uit sloten, beken en vijvers.

Het waterschap roept iedereen op om zuinig om te gaan met water.

(Zie verder toelichting op maatregelen vanaf vraag 8)

4. Ik heb water nodig voor mijn vee. Wat kan ik doen?

Voor drinkwater voor het vee kunt u nog wel grondwater gebruiken. Ook kraanwater kan gewoon gebruikt worden.

5. De beek valt droog, is dat erg?

De waterpeilen van zowel grond- als oppervlaktewater dalen met ongeveer 1 centimeter per dag. Het waterschap gaat zorgvuldig om met het beschikbare water en houdt zoveel mogelijk water vast in het gebied ten behoeve van de steden en de natuur. Het is echter niet te voorkomen dat sommige beken droog komen te vallen. Daar waar vissen in nood zijn, bekijken we de opties samen met de hengelsportfederatie.

Ziet u dode vissen of vissen in nood? Meld dit dan bij het waterschap: 0314-369369.

6. De waterkwaliteit in de beek wordt minder, is dat erg?

Door de droogte stagneert de doorstroming van beken, sloten en grachten en neemt de waterkwaliteit af. In warm water zit minder zuurstof, wat nadelig is voor dieren in het water. Bacteriën en planten daarentegen gedijen goed onder deze omstandigheden, waardoor de kans op extreme (blauw)algengroei en botulisme toeneemt. Bij aanhoudende droogte dreigt een toename van dergelijke problemen, ook in stedelijk gebied.

Concrete voorbeelden van slechtere waterkwaliteit:

  • Blauwalg en botulisme: Een laag waterpeil, hoge watertemperatuur en stilstaand water vormen het ideale klimaat voor blauwalg en botulisme. De alg en de bacterie in zwemwater zijn een veelvoorkomend probleem in de zomer en kunnen gezondheidsklachten zoals oorontsteking of huidirritaties veroorzaken bij mens én dier. Botulisme is een vergiftiging door het vergif botulinetoxine waaraan vooral watervogels en vissen sterven. Het water kan er hierdoor vies uitzien en gaan stinken. Het waterschap controleert kwaliteit van de zwemwateren. Zwem dus alleen in officiële zwemwateren en check voordat u gaat zwemmen www.zwemwater.nl of www.wrij.nl/blauwalg.
  • Vissterfte door zuurstoftekort in het water. Maatregelen zijn onder andere aanvoer van vers water met een hoger zuurstofgehalte en het extra beluchten door middel van waterpompen.
  • Vorming van kroos bij warm weer vormt een bedreiging voor het watermilieu. Maatregelen zijn onder andere het bevorderen van de doorstroming.

7. Wat kan ik zelf doen met deze droogte?

  • Wees zuinig met water.
  • Ziet het water in uw omgeving er minder fris uit, vermijdt dan contact met het water, ook door (huis)dieren.
  • Ziet u dode vis, dode (water)vogels of vermoed u blauwalg, meld dit dan bij het waterschap. Een melding kunt u 24 uur per dag, 7 dagen per week doorgeven via telefoonnummer (0314) 369 369 of via het meldingsformulier op onze website.
  • Wilt u zwemmen, doe dit dan op een van de officiële zwemlocaties. Alleen daar wordt regelmatig de waterkwaliteit gecontroleerd. U vindt ze op www.zwemwater.nl

Vragen over de maatregelen

8. Welke maatregelen heeft het waterschap getroffen?

Op de pagina Toelichting op maatregelen worden de verboden en overige maatregelen uitgelegd.

9. Wat is oppervlaktewater?

Oppervlaktewater is water uit sloten, beken, vijvers of kanalen.

10. Waarom zijn deze verboden opgelegd?

Voor het oppervlaktewater: Normaal gesproken kunnen mensen met een vergunning nog oppervlaktewater onttrekken in die gebieden waar water over de stuw stroomt. Het oppervlaktewater wordt nu zo schaars dat we goed moeten kijken naar de verdeling van het beschikbare water. Een tekort aan water in het stedelijk gebied kan leiden tot problemen met de waterkwaliteit en de volksgezondheid. Om dit te voorkomen is besloten het algehele verbod in te stellen. Een algeheel verbod zorgt daarnaast voor duidelijkheid en rechtsgelijkheid voor onttrekkers.

Voor het grondwater: Als gevolg van de aanhoudende droogte zijn de grondwaterstanden erg laag en hebben we in ons werkgebied de kritische ondergrens bereikt. Voor de gebieden waar de flora en fauna onherstelbare schade op dreigt te lopen, heeft het waterschap daarom een verbod opgelegd voor het onttrekken van grondwater. Het betreft de natuurgebieden nabij de Wiersse / Zwarte Veen / Hagenbeek, de Zumpe (bij Doetinchem) en vanaf 3 augustus Stelkampsveld (bij Borculo). Deze natuur is in de zomer afhankelijk van hoge waterstanden en extreem gevoelig voor verdroging.

11. Tot wanneer gelden deze maatregelen?

We kunnen op dit moment niet aangeven wanneer we een verbod kunnen opheffen. Zodra een verbod wordt opgeheven maken we dit bekend via de bekende kanalen. Vergunninghouders ontvangen een brief. Deze informatie wordt o.a. beschikbaar gesteld op onze website.

12. Mag ik nog grondwater via mijn eigen pomp onttrekken en gebruiken?

Inwoners, bedrijven en andere organisaties worden verzocht zuinig om te gaan met grondwater. Grondwateronttrekkingen kunnen het uitzakken van het grondwater versnellen, waardoor de kans op blijvende natuurschade vergroot wordt. Een (tijdelijk) verbod voorkomt dit effect zoveel mogelijk. In enkele gebieden waar de natuur onherstelbare schade dreigt op te lopen, is het sinds 24 juli 2018 verboden om grondwater te onttrekken voor besproeien/beregenen. Dit is in de natuurgebieden nabij de Wiersse / Zwarte Veen / Hagenbeek, de Zumpe (Doetinchem) en, vanaf 3 augustus, Stelkampsveld. Zie verder de pagina Toelichting op maatregelen. Op een interactieve kaart kunt u daar de situatie voor uw adres bekijken.

Woont u buiten die drie zones? Dan mag u het grondwater gewoon oppompen. Wel hangt het af van de capaciteit van uw pomp of u dit moet melden (boven de 20 kuub per uur) of een vergunning moet aanvragen (boven 60 kuub per uur).

13. Voert het waterschap controles uit op de ingevoerde maatregelen?

Ja. Het waterschap ziet scherp toe op naleving van de maatregelen. Illegale onttrekkers riskeren een boete tot 2000 euro. Overigens is wettelijk geregeld dat de brandweer altijd gebruik mag maken van oppervlaktewater voor blusdoeleinden.

14. Wat mag ik nu wel/niet met het water uit de sloot en het grondwater?

Vanaf 12 juli 2018 geldt een algeheel verbod voor onttrekkingen uit oppervlaktewater. Dit betekent dat u geen water uit sloten, beken, kanalen en vijvers mag gebruiken. Het verbod geldt voor iedereen, zowel inwoners, agrariërs en andere bedrijven en organisaties.

Ook geldt er vanaf 24 juli 2018 een verbod voor het onttrekken van grondwater voor het beregenen/besproeien in de gebieden waar de flora en fauna onherstelbare schade dreigt op te lopen. Het betreft de natuurgebieden nabij de Wiersse / Zwarte Veen / Hagenbeek, de Zumpe (bij Doetinchem) en vanaf 3 augustus Stelkampsveld (bij Borculo). Het verbod geldt overigens niet voor de brandweer: zij mogen altijd slootwater gebruiken als bluswater.

Zie ook: pagina Toelichting op maatregelen.

Vragen over zwemwater

15. Ik wil gaan zwemmen. Waar is het veilig?

We adviseren u om alleen te zwemmen op de officiële zwemlocaties en zwem nooit in de buurt van stuwen, steigers en bruggen! Het advies is om niet te gaan zwemmen in water met drijflagen en een groene soep. Dit kan blauwalg zijn en dit kan huidirritatie en/of maag- en darmproblemen veroorzaken bij mens en dier. Vooral jonge kinderen, ouderen, mensen met een slechte weerstand en dieren zijn gevoeliger voor blauwalg en kunnen eerder ziek worden. Het waterschap controleert zwemwateren op blauwalg en botulisme. Check dus voordat u gaat altijd www.zwemwater.nl of www.wrij.nl/blauwalg.

16. Hoe herken ik blauwalg?

Blauwalg ontstaat bij warme temperaturen en heeft een groen/blauwe kleur heeft of als er een stinkende laag met algenbrij op het water ligt. Het waterschap controleert zwemwateren op blauwalg en botulisme. Check www.zwemwater.nl of www.wrij.nl/blauwalg voor de meest actuele situatie.

17. Ik zie (bijna) dode vogels en/of vissen en/of blauwalg in het water. Wat moet ik doen?

Ziet u (bijna) dode vissen, dode (water)vogels of vermoed u blauwalg in het water, meld dit dan bij ons waterschap. Dit kunt u telefonisch doorgeven of via het meldingsformulier op onze website.

  • Telefonisch 24 uur per dag, 7 dagen per week via: (0314) 369 369
  • Meldingsformulier op onze website.

Vragen specifiek voor inwoners

18. Ik ben geen agrariër. Mag ik dan ook geen water uit de sloot, beek of vijver halen?

Inderdaad. Dit verbod geldt voor iedereen! Dus zowel voor bedrijven en organisaties als voor inwoners (particulieren), grote en kleine hoeveelheden. (zie toelichting op maatregelen vanaf vraag 8)

19. Ik ben geen agrariër. Mag ik dan ook geen grondwater oppompen?

Je mag gewoon grondwater gebruiken, maar wees er zuinig mee. Er geldt alleen een grondwateronttrekkingsverbod voor de het beregenen/besproeien in de natuurgebieden nabij de Wiersse / Zwarte Veen / Hagenbeek, de Zumpe (Doetinchem) en Stelkampsveld (bij Borculo).
(zie toelichting op maatregelen vanaf vraag 8)

20. Hoe zit het met het gebruik van kraanwater?

Vitens roept op om zuinig om te gaan met kraanwater. Op de website van Vitens staan tips om u waterverbruik tijdens piekuren te beperken. Ga naar: www.vitens.nl

Overige vragen

21. Bij wie kan ik terecht met vragen?

  • Op onze website is een speciale pagina over droogte.
  • Voor vragen kunt u contact met ons opnemen via telefoonnummer (0314) 369 369.
  • Heeft u een melding? Deze kunt u 24 uur per dag, 7 dagen per week doorgeven via telefoonnummer  (0314) 369 369 of via het meldingsformulier op onze website.
  • Voor persvragen kunt u contact opnemen met onze woordvoerster via telefoonnummer 0314-369 339.21

22. Hebben jullie dijken ook last van de droogte of scheuren?

De dijken in ons werkgebied zijn geen veendijken maar gemaakt van zand en klei. Kans op verzakkingen zoals de veendijken elders in Nederland spelen hier geen rol. De toestand van onze dijken is goed, maar we houden dit met dagelijkse inspecties scherp in de gaten.

De gras en kleilaag zorgen samen ervoor dat de buitenste laag van de dijk stevig blijft. Om de graskwaliteit op de dijken te beschermen, mogen schapen vanaf 2 augustus 2018 niet meer op onze dijken grazen. De grasmat heeft het zwaar met de huidige droogte en groeit niet of nauwelijks. De schapen en het verder afgrazen leidt onder andere tot schade aan het gras en de wortels.